Plaga nielegalnych konkursów na FB – walka z wiatrakami?

Wraz z rozwojem technologii zmienia się podejście przedsiębiorstw do promocji i budowania swojego wizerunku w przestrzeni publicznej. Prawdziwą rewolucją było upowszechnienie się mediów społecznościowych. W czasach, gdy 1,32 mld osób korzysta z Facebooka każdego dnia[1], obecność marek na tym portalu jest właściwie obowiązkowa. Fanpage niejednokrotnie przejmuje rolę witryny internetowej, dostarczając potencjalnym klientom niezbędnych informacji oraz ułatwiając im kontakt z przedsiębiorstwem, czyniąc go jednocześnie szybszym i właściwie bezbolesnym.

Im więcej stron powstaje na portalu, tym trudniej jest im jednak pozostawać „na widoku”. Marki prześcigają się w pomysłach na zwrócenie na siebie uwagi użytkowników, sięgając często po znane, skuteczne i dawno sprawdzone poza siecią konkursy. Jeśli aktywnie korzystasz z fejsa, na pewno każdego dnia widzisz ich w aktualnościach bardzo dużo. Łatwe, proste i przyjemne… Może wezmę udział? Oznaczę tylko dwóch znajomych i może uda się zgarnąć tablet – przecież nic nie tracę!

Czy na pewno? Tak Ci się tylko zdaje. Nie zawsze jest tak różowo…

Świadomość to podstawa

Przyznaj się szczerze – czytałeś kiedyś regulamin Facebooka? Przecież zaakceptowałeś go przy rejestracji... Prawda jest taka, że większość użytkowników nigdy go nie przestudiowała. Szansa, że zapoznali się z regulaminem usługi Strony jest więc jeszcze mniejsza. Jeśli administrujesz lub współprowadzisz jakikolwiek fanpage, powinna to być dla Ciebie pozycja obowiązkowa! Polecam to jednak każdemu – jest to bardzo krótki dokument, który uposaży Cię w wiedzę pozwalającą uniknąć ewentualnych nadużyć ze strony przedsiębiorstw. Warto znać swoje prawa.

No dobra, przeczytałeś regulamin serwisu, otwierasz regulamin usługi Strony i docierasz do punktu E – Promocje. Tu zaczyna się zabawa. Facebook zawarł w nim kilka ciekawych klauzul, z których łamaniem spotykamy się właściwie na porządku dziennym. Jakie są zatem najczęstsze konkursowe i loteryjne grzeszki?

1. Konkursy nie zawierają regulaminu.

Facebook nie wskazuje formy, w jakiej ma on być udostępniony użytkownikom. Mówi jednak jasno, że ma być. I to dobrze widoczny. Konkurs czy loteria jest bowiem formą przyrzeczenia publicznego, podlegającą odpowiednim przepisom prawa, a oficjalny regulamin uchroni od niepotrzebnych problemów nie tylko uczestników, lecz także organizatora. #protip – dodaj regulamin na swojej stronie i wstaw do niego link np. bit.ly w treści posta – dzięki temu zobaczysz ile osób było zainteresowanych regulaminem!

2. Oznaczanie znajomych.

„Oznacz przyjaciółkę, z którą chcesz wybrać się na darmową kawę”, „Otaguj dwóch znajomych, aby wziąć udział w losowaniu biletów na dowolny seans kinowy”… Brzmi znajomo? Aż za bardzo. Dziś na zasadzie oznaczania/tagowania na zdjęciach opierają się niemal wszystkie konkursy. Zgodnie z regulaminem serwisu, do ich przeprowadzania nie wolno wykorzystywać połączeń ze znajomymi, a co za tym idzie – nawoływać do wyżej opisanych działań.

3. „Udostępnij ten post…”

Kolejna często stosowana praktyka. Regulamin wyraźnie wskazuje, że konkurs nie może odbywać się na prywatnej osi czasu, zatem nie jest właściwe nawoływanie do udostępniania go tak samo na profilu uczestnika, jak i ich znajomych. Niektórzy organizatorzy starają się obejść ten zapis, zamieniając warunek udostępnienia na zachętę. Nie polecam jednak tego typu praktyk.

A co na to przepisy prawa?

Regulamin Facebooka to tylko wierzchołek góry lodowej. Prawdziwa „jazda” zaczyna się, gdy zaczniemy zagłębiać się w przepisy polskiego prawa regulujące przebieg konkursów, a zwłaszcza loterii.

Każdy konkurs, odbywający się zarówno w Internecie jak i poza nim, podlega przepisom zawartym w Kodeksie Cywilnym. Wymaga on zatem regulaminu sporządzanego zgodnie z jego wymogami oraz niezawierającego klauzul niedozwolonych. Prawidłowo skonstruowany konkurs wymaga także polityki prywatności, która informuje użytkowników:

  • Jakie dane i w jakim celu są zbierane,
  • Czy będą one udostępniane podmiotom trzecim,
  • Jak będą wykorzystywane i przetwarzane,
  • W jaki sposób są one zabezpieczane,
  • Kto będzie je zbierał i przetwarzał (dane podmiotu, najczęściej organizatora konkursu),
  • W jaki sposób poinformuje on użytkowników o ewentualnych zmianach.

Polityka prywatności, w zależności od potrzeb, może być osobnym dokumentem lub stanowić część regulaminu konkursu. Pamiętaj także, że w związku z obowiązkami, które od maja 2018 roku nakłada na Ciebie RODO musisz odpowiednio zabezpieczyć zbierane dane oraz usunąć je w momencie zakończenia konkursu – nie wolno Ci przetwarzać ich w celu innym, niż ten, na który zgodzili się uczestnicy!

Chcesz losować? To uważaj…

 Wiele przeprowadzanych na Facebooku konkursów zakłada losowy wybór zwycięzcy. Organizatorzy najprawdopodobniej nie mają świadomości, że przekształcają go w ten sposób w loterię, nakładając na siebie szereg dodatkowych formalności.

Loteria podlega ustawie o grach hazardowych, a jej organizacja wymaga złożenia wniosku i uzyskania pozwolenia na jej przeprowadzenie od właściwego dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Konsekwencje niedotrzymania tych warunków mogą być bardzo dotkliwe – są to zarówno grzywny, jak i kary pozbawienia wolności. A wiecie co jest najgorsze? Odpowiedzialność prawna spoczywa zarówno na organizatorze, jak i uczestnikach, co oznacza, że jeśli weźmiesz udział w takiej nielegalnej loterii, możesz ponieść za to karę!

Loteria jest z jeszcze jednego punktu widzenia ryzykowna dla uczestnika. Stwarza zagrożenie nieuczciwego wyłonienia zwycięzcy, bo w losowaniu może paść na każdego, a że wygrał akurat kolega właściciela fanpage’a to przecież czysty przypadek…

Odradzam zatem udział w konkursach, w których występuje jakikolwiek element losowości (dotyczy to także tych, w których jednym z kryteriów wyłaniania zwycięzcy jest zasada „kto pierwszy ten lepszy”), a już na pewno ich organizację. Owszem, Izba Administracji Skarbowej raczej nie siedzi na Facebooku i nie wyszukuje nieprawidłowo zorganizowanych konkursów – ze względu na ich ogrom nie byłoby możliwe namierzenie wszystkich. Czasami jednak niezadowolony uczestnik lub „życzliwy” konkurent może złożyć donos, a w takiej sytuacji kary są właściwie nieuniknione.

Dobry regulamin potrzebny od zaraz!

Jak już wspominałam, prawidłowo skonstruowany regulamin, który jasno określi warunki przebiegu konkursu, chroni interes zarówno uczestników, jak i organizatora. Napisanie go nie jest jednak łatwym zadaniem. Musi on koniecznie zawierać następujące elementy:

  1. Dokładne określenie terminu rozpoczęcia i zakończenia konkursu,
  2. Informacje wstępne (dane organizatora, miejsce przeprowadzenia konkursu),
  3. Warunki oferty i wymagania wstępne (takie jak ograniczenia wiekowe czy geograficzne),
  4. Zwolnienie portalu Facebook z odpowiedzialności przez każdego uczestnika,
  5. Informacja, że Facebook nie jest w żaden sposób związany z konkursem, nie sponsoruje go ani nie popiera,
  6. Zasady przebiegu konkursu oraz opis czynności stanowiącej zgłoszenie,
  7. Opis przebiegu wyłonienia zwycięzcy (włącznie ze sposobem jego ogłoszenia),
  8. Określenie sposobu kontaktu ze zwycięzcą/zwycięzcami wraz z terminami,
  9. Opis nagrody/nagród (w przypadku, kiedy zwycięzców jest kilku, należy dokładnie wskazać jakie nagrody przypisane są do jakiego miejsca),
  10. Informacja, że nagrody nie można przenieść na inną osobę ani nie podlega ona zamianie na równowartość pieniężną (no chyba, że postanowisz inaczej),
  11. Wymóg dostarczenia organizatorowi przez zwycięzcę/zwycięzców informacji niezbędnych do przesłania nagrody (wraz z ewentualnym terminem),
  12. Warunki ewentualnej dyskwalifikacja (takie jak naruszenie praw autorskich),
  13. Informacja, że uczestnictwo w konkursie jest równoznaczne z akceptacją regulaminu,
  14. Warunki oraz sposób składania reklamacji wraz z terminami,
  15. Polityka prywatności (jeśli nie została przedstawiona w odrębnym dokumencie) razem informacją, że uczestnictwo w konkursie oznacza zgodę na przetwarzanie danych osobowych,
  16. Zaznaczenie, że w sytuacjach, których nie przewiduje regulamin, stosowane są odpowiednie przepisy Kodeksu Cywilnego.

Należy także zwrócić uwagę, by regulamin nie zawierał tzw. klauzul niedozwolonych – ich listę znajdziecie na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jeśli czujesz, że skonstruowanie takiego regulaminu jest dla Ciebie za trudne, warto zwrócić się o pomoc do prawnika. Będzie to opcja bardziej kosztowna, jednak za niewłaściwie przeprowadzony konkurs możesz zapłacić znacznie więcej…

Nie ma nic za darmo

Pozostaje jeszcze kwestia podatkowa, gdyż w świetle przepisów nagroda wygrana w konkursie stanowi dla zwycięzcy przychód z innych źródeł. Możesz jednak tego uniknąć. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych pozwala na pominięcie podatku w przypadkach, gdy wartość nagrody głównej nie przekracza 760 zł lub jeśli konkurs dotyczy tematyki naukowej, kulturalnej, sportowej, artystycznej lub dziennikarskiej. Polecam jednak zajrzeć do ustawy o PIT, aby mieć pewność, że postępujesz właściwie.

Ale przecież wszyscy tak robią…

No bo który konkurs na Facebooku jest przeprowadzony w 100% właściwie? Bądźmy szczerzy – prawie żaden. Sam portal zdaje się umywać ręce od zjawiska łamania prawa, a nawet własnego regulaminu, wymuszając na organizatorach pełne zwolnienie z odpowiedzialności. O problemie wiadomo nie od dziś, dlaczego zatem nie pojawił się pomysł wprowadzenia prostego sposobu zgłoszenia nieprzepisowych konkursów, chociażby poprzez specjalny przycisk, jak w przypadku „fake news’ów”? Tego nie wiadomo.

Obecnie jedynym sposobem walki z tą plagą jest ciągłe edukowanie użytkowników. Nie bój się mówić głośno o nielegalnych praktykach – zgłaszaj posty, pytaj o regulamin, nagłaśniaj temat! Zjawisko to szkodzi nam wszystkim. Naraża uczestników na konsekwencje prawne oraz stanowi nieuczciwą praktykę wobec tych, którzy starają się organizować konkursy poprawnie. Oznaczanie znajomych znacząco zwiększa zasięg postów. Legalne inicjatywy są wobec takiego mechanizmu bez szans.

Na poprawę humoru na koniec łapcie mema autorstwa naszej Zuzy. Pięknie podsumowuje cały wywód.

[1] Stan na dzień 26.07.2017 r. Źródło: https://zephoria.com/top-15-valuable-facebook-statistics/

Dodaj komentarz

Close Menu
%d bloggers like this: